İman ve İrade Abidesi: Dr. Müjgan Cunbur
Bir Azim, İman ve İrade Abidesi: Dr. Müjgan Cunbur
Mehmet Nuri Yardım
Günümüzde birer ilim hazinesi oldukları kadar, azim ve iradeleriyle gençlere örnek olan ama mahviyetkâr ve mütevazı davranışlarıyla da gönül ehli insanlar olduklarını her dem hissettiren şahsiyetler vardır. İlhan Ayverdi bunlardan biridir. Hayatını adadığı Misalli Büyük Türkçe Sözlük (Kubbealtı Lugatı) ile kültür hayatımızın canlanmasına, Türkçe’mizin zenginliğinin ortaya çıkmasına vesile olmuştur. Nazik Erik yine bir idealist eğitimci olarak gönüllerde yer etmiştir. Necla Pekolcay kezâ öyledir. Edebî çalışmalarıyla bir hüsn-ü misâl olmuştur. Bu muhterem numune hanımlardan biri de Müjgan Cunbur’dur.
Ülkemizin tanınmış bilim insanlarından ve yazma eser uzmanlarından Dr.
Müjgan Cunbur, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi
kütüphanesinde başlayıp Milli Kütüphane Genel Müdürlüğü'ne uzanan 58 yıllık
meslek hayatında pek çok araştırma ve katalog projesinde yer almış, onlarca
önemli yayına imza atmış bir himmet timsalidir.
Türkiye Yazmaları Toplu Kataloğu projesinde üst düzey sorumlu olarak bulunan ve bir dönem Ankara Üniversitesi DTCF Kütüphanecilik Kürsüsü'nde dersler de veren Cunbur, bir yandan Yunus Emre, Fuzuli ve Karacaoğlan gibi büyük Türk şairlerinin biyografilerini yazmış, şiirlerini yayımlamış, bir yandan da Türk Kadın Yazarlar Bibliyografyası, Farabi Bibliyografyası ve Ali Kuşçu Bibliyografyası gibi Türk bilim tarihine eşsiz kaynaklar kazandırmıştır.
Müjgan Cunbur hakkında iki ay önce İstanbul’da Ömür Ceylan’ın yönetiminde bir toplantı yapıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen toplantıda Prof. Dr. İnci Enginün, Prof. Dr. Kenan Gürsoy ile birlikte ben de konuşmacılar arasındaydım. Hayatını, hizmetlerini, eserlerini anlatmaya çalıştık. Muhteşem bir toplantı oldu. Bir vefa şölenine dönüştü program. Talebeleri, dostları, yakınları hep oradaydı. Zaman zaman hüzünlenen Müjgan Hanımefendi, geçmişi günümüze taşıyan bir kültür köprüsü olduğunu gösterdi.
Peki Müjgan Cunbur kimdir? Hayatı nasıl ve ne ile geçmiştir. Çalışmaları, eserleri nelerdir? Bunlar üzerinde kısaca durmamız gerekiyor.
Kütüphaneci ve edebiyat araştırmacısı olarak 12 Ocak 1926 tarihinde İstanbul Fatih’te dünyaya geldi. Tam adı Fatma Müjgân Cunbur’dur. Bazı kitap ve yazılarında Müjde Nasiboğlu ve Salîm Şehidoğlu imzalarını kullandı. İlkokulu Ankara’da Dumlupınar ve İnönü ilkokullarında, orta okulu İstanbul Karagümrük Ortaokulu ve Ankara II. Ortaokul’da okudu. Ankara Kız Lisesi’nden 1944’te, Ankara Üniversitesi DTCF Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden 1948’de mezun oldu. “Gülşehrî ve Mantıku’t Tayr’ı” konulu teziyle doktorasını 1952’de verdi.
İlk görevi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Kütüphanesi’nde yazma eserlerin musannifliğidir. 1954’te Millî Kütüphane kütüphaneciliğine tayin edildi. Sırasıyla Yazmalar, Nadir Eserler Bölümü’nü kurmak üzere bu bölümün şefliğine ve aynı zamanda Mikrofilm Arşivi’ni geliştirmek üzere Mikrofilm uzmanlığına getirildi. 1957’de başlayan bu görevi 1959’a kadar devam etti. 1959-1960 yıllarında bir yıl Milli Kütüphane Müdür Vekilliği yaptı. Arada kütüphaneyi tedvire memur müdür sıfatı verildi kendisine. Milli Kütüphane’nin kurucusu Adnan Ötüken’in Almanya’daki Kültür Ataşeliği’nden ayrılıp yurda dönmesi üzerine müdürlük görevinden istifa etti. Uzman olarak eski görevine döndü ve 1961-1965 yılları arasında burada çalıştı.
ÇALIŞMAKTAN YORULMAYAN BİR İRADE
Müjgan Cunbur hep çalıştı, çabaladı ve kutsal bir gayretin, ulvî bir himmetin içinde oldu. Adnan Ötüken’in Kültür Müsteşarı olması üzerine ikinci defa Milli Kütüphane Müdürlüğü’ne tayin edildi. Milli Kütüphane Genel Müdürlük olunca, unvanı 1965’te Milli Kütüphane Genel Müdürü olarak değiştirildi. Milli Kütüphane’yi görevlerine uygun bir binaya kavuşturmak için arsa sağlanması, bir proje hazırlanması, inşaata başlanması için çalıştı. 1973’te binanın temeli atıldı. 1978’de Kültür Bakanlığı Müşavirliği’ne atandı. Türkiye Kütüphanelerindeki Yazma Eserlerin Kataloglarının Hazırlanması Projesi’nde Anadolu’daki yazma eserlerin sorumluluğu verildi. Bir ekibin başında yazma eserlerin kataloglarını hazırlamak üzere Amasya ve Antalya’daki kütüphanelerde geceli gündüzlü çalıştı.
1980’de Milli kütüphane binasının inşaatının bitirilmesi için Bakanlık Müşaviri kadrosunda Milli Kütüphane Müdür Vekilliği’ne getirildi. 1982’de kütüphane inşaatı bitti, bir yıl sonra da buraya taşınılıp yerleşildi. 1984’te Milli Kütüphane Başkanı olarak görev unvanı değişen Cunbur, bu arada ilk bilgisayar donanımını sağladı. 1986’da kendi isteğiyle emekli oldu. 1960-1982 yılları arasında öğretim görevlisi olarak Ankara Üniversitesi DTCF Kütüphanecilik Bölümü’nde Yazma Eser Bibliyografya Müracaat Eserleri derslerini okuttu.
Atatürk Kültür Dil ve Tarih yüksek Kurumu kuruluş hazırlıklarında birkaç toplantıya Kültür Bakanlığı’nı temsilen katılan yazar, Yüksek Kurum’a bağlı Atatürk Kültür Merkezi’ne aslî üye seçildi. 1983-1992 yılları arasında üç dönem Başkan olarak görev yaptı. Halen merkezin üstlendiği Türk Dünyası Ortak Edebiyatı Projesinde, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi alt proje başkanlığını yürütmektedir.
ÜÇ KIRŞEHİRLİ DOST
Yazı hayatı 1948’de Kırşehir gazetesinde “Üç Kırşehirli Dost” başlıklı yazıyla başladı. Az sayıda kaleme aldığı şiirleri Atatürk Yolu, Türk Kadını gibi dergilerde yayımlandı. Türk edebiyatı ve kültürü konularında yaptığı inceleme ve bibliyografya çalışmalarıyla tanındı. Makaleleri Erdem, Bilge, Belleten, DTCF, Folklor araştırmaları, Hisar, Ka-De-Fe, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Milli Işık, Önasya, Selâmet, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kadını, Türk Kültürü, Türk Yurdu, Vakıflar gibi dergilerde çıktı. Yurt içinde ve yurt dışında (ABD ve Afganistan’da) kongre, sempozyum, seminer, panel ve ilmî toplantılara katılıp bildiriler sundu. Türk Folkloruna Üstün Hizmet Belgesi vardır. 1986’da Türkiye Milli Kültür Vakfı’nın “Türk Kültürüne Üstün Hizmet Armağanı”nı, İLESAM’ın “Türk Kültürüne Üstün Hizmet Ödülü”nü, Türk Folklor Araştırmaları Kurumu’nun “İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Ödülü”nü aldı. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Türk Kütüphaneciler Derneği, Türk Kadınları Kültür Derneği, Türk Folklor Araştırmaları Kurumu, Kadının Sosyal Hayatını İnceleme Derneği üyesidir. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu yönetim kuruluna 1978’e kadar iki dönem üye seçildi. Ege, Çanakkale ve İnönü üniversiteleri edebiyat fakültelerinde, halk bilimi alanındaki Ankara Üniversitesi DTCF’de de kütüphanecilikle ilgili çalışmaları hakkında dört mezuniyet tezi hazırladı.
BEREKETLİ ÇALIŞMALAR
Müjgan Cunbur ömrü yazı yazmakla, araştırma yapmakla, eser vermekle geçmiş bir ilim insanıdır. Bütün eserlerinin tam bir dökümünü yapmak kolay değil ve zaten o ayrı bir çalışmayı gerektirir. Biz bu yazımızda belli başlı bazı çalışmalarını hatırlatmakla yetinelim. Tabii eserlerinden bahsederken öncelikle bibliyografya çalışmalarını anmamız icap eder. İşte Müjgan Cunbur’un başlıca bibliyografya çalışmaları:
Türk Kadın Yazarlarının Eserleri (1955), Fuzûlî Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi (1956), Farabi Bibliyografyası (İsmet Binark, Necmeddin Sefercioğlu ile 1973), Ali Kuşçu Bibliyografyası (1974), Ömer Seyfettin Bibliyografyası (1985), Ahmet Haşim Bibliyografyası (Doğmunun 100. Yılında Ahmet Haşim, 1987), Yahya Kemal Beyatlı Bibliyografyası (1998).
Cunbur’un hazırladığı kataloglar ise şöyle:
Atatürk’ün Özel Kütüphanesi Kataloğu (ortak çalışma, 1973), Milli Kütüphane Yazmalar Kataloğlu (Dursun Kaya, N. Ünver ile, 1-8 ciltler, 1987), Türkiye Basmaları Toplu Kataloğlu (D. Kaya ile, 1-6 ciltler, 1990), Türk Dil Kurumu Kütüphanesi Yazma Eserler Kataloğlu (D. Kaya, N. Ünver, H. Yılmaz ile, 1999).
Müjgan Cunbur edebiyatla ilgili önemli çalışmalara da imza atmıştır. Bunlar arasında antolojiler ve biyografiler başı çeker. Onları da şöylece sıralamak mümkün:
Başakların Sesi Türk Halk Şairleri Hayat ve Eserleri (1966), Türk Kadınının Şiiri ((Neriman Saryal ile, 1970, 4. gen. Bas. 2000). Yunus Emre’de Namaz (1956), Yunus Emre’nin Gönlü (1957), Karacaoğlan-Hayatı ve Şiirleri (1972), Ölümünün 20. Yılında Ord. Prof. Dr. Sadri Maksudi Arsal (1972), Atatürk ve Milli Kültür (1973), Milli Mücadele’de Türk Kadını (İ. Enginün, C. Özdemir’le (1983), Anadolunun Bütünleşmesinde Ahmed Yesevi’nin Yeri (1955), Türk Kadını İçin (1977).
Müjgan Cunbur’un yayıma hazırladığı önemli eserler de vardır. Bunlar arasında Fuzûlî Divanı (K. Akyüz, S. Beken, S. Yüksel ile, 1956), Yeni Hayat ve Doğru Yol (Ziya Gökalp’tan, 1976), Hataların ve Kitap Sanatçılarının Destanları (Gelibolulu Mustafa Ali’nin Menakıb-ı Hünerveran’ı, 1982), Son Asır Türk Şairleri (1. cilt, İbnülemin Mahmud Kemal İnal’dan, 1999).
Ömrünü Türk diline, edebiyatına ve bibliyografya çalışmalarına adamış olan Müjgan Cunbur Hanımefendi için de muhtelif makaleler ve yazılar yazılmıştır. Bu metinlerin geçtiği eserlerin bir kaçını şöylece zikredebiliriz:
Divan Edebiyatından Günümüze Türk Kadın Şairler Antolojisi, Örnekleriyle Basılmış Bütün Şiir Kitapları Antoloji, TDE Ansiklopedisi (II. Cilt, 1977), Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (Atillâ Özkırımlı) (1. Cilt 1982), Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (S. Kemal Karaalioğlu 1982), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (Behçet Necatigil, 2000).
Türkiye'nin sosyal bilimler alanında yetiştirdiği en önemli kadın araştırmacılardan biri olan Dr. Müjgan Cunbur, Ankara’da ikamet ediyor. Hocamız, bugün 80 yaşını geride bıraktığı halde çalışmalarına aralıksız devam ediyor. Türk kültürüne, sanatına, edebiyatına hizmet etmek için dur durak bilmeden, kesif bir şekilde büyük bir gayretin içindedir. Ona saygılarımızı sunarken, sağlıklı ve bereketli bir ömür diliyoruz.
info@kitapdergisi.net
|
|
